Prowadziłeś firmę? Biznes nie wyszedł, a zostały długi?
Może tę trudną sytuację spowodowała epidemia koronawirusem (COVID-19)?
Dzięki zmianie przepisów ustawy Prawo upadłościowe obecnie możliwe jest ogłoszenie upadłości byłego przedsiębiorcy.

Co się zmieniło w Prawie Upadłościowym?

Wraz ze zmianą przepisów, które weszły w życie w marcu 2020 r. usunięty został art. 491⁴ Prawa upadłościowego, który określał negatywne przesłanki ogłoszenia upadłości.
Zgodnie z jego brzmieniem Sąd miał obowiązek oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku:

• w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe według przepisów dotyczących tzw. „upadłości konsumenckiej”, jeżeli postępowanie to zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika,
• ustalony dla dłużnika plan spłaty wierzycieli uchylono,
• dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości,
• czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli,

– chyba, że w powyższych przypadkach przeprowadzenie postępowania było uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.
 

Co powyższa zmiana oznacza w praktyce?

W praktyce usunięcie powyższego przepisu oznacza, że osoba fizyczna, która prowadziła działalność gospodarczą z chwilą zakończenia prowadzenia działalności np. przez wykreślenie z CEIDG może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości jako konsument.
Aktualnie – po 24 marca 2020 r. przepisy Prawa upadłościowego stały się bardzo liberalne względem konsumentów. Usunięte zostały przesłanki negatywne ogłoszenia upadłości.
Przykładowo, przed zmianą, o której mowa powyżej, przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą, który popadł w długi i nie był w stanie spłacać swoich zobowiązań powinien, złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Taki wniosek był kosztowny –  wiązał się z koniecznością dokonania wysokich opłat sądowych i zapewnienia środków na pokrycie kosztów postępowania. Przez to wielu małych przedsiębiorców nie składało wniosku o ogłoszenie upadłości, co skutkowało zwiększeniem zadłużenia, wszczęciem postępowań egzekucyjnych i brakiem możliwości spłaty zaległości.
Sytuacja opisana powyżej miała dodatkowo jeszcze jeden bardzo negatywny skutek. Dłużnik, nawet jeżeli zamknął swoją firmę i co za tym idzie przestał być przedsiębiorcą, nie mógł złożyć wniosku o ogłoszenie upadłości jako konsument. Sąd, który rozpatrywał taki wniosek powinien go oddalić ze względu na niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości jako przedsiębiorca. Taka osoba musiała czekać aż 10 lat na możliwość oddłużenia! Oczywiście przepisy przewidywały wyjątek w postaci względów słuszności lub względów humanitarnych, który w praktyce rzadko był stosowany.
Niestety przypadków, jak wyżej opisany, jest bardzo dużo. Przepisy obowiązujące do maja 2020 r. były w tym względzie bardzo rygorystyczne. Duże spółki i mali przedsiębiorcy byli traktowani w taki sam sposób i dotyczyły ich te same zasady dotyczące obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Zmienione przepisy, stanowią odpowiedź na te problemy. Aktualnie, były przedsiębiorca nie musi już czekać 10 lat, na możliwość złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w oparciu o przepisy dotyczące tzw. upadłości konsumenckiej. W momencie zamknięcia firmy i zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej może złożyć wnioseku o ogłoszenie upadłości „konsumenckiej”.

Co powinien zawierać aktualnie wniosek o ogłoszenie upadłości?

Wniosek składany przez dłużnika powinien zawierać:

• 1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania, adres oraz numer PESEL dłużnika, a jeżeli dłużnik nie posiada numeru PESEL – inne dane umożliwiające jego jednoznaczną identyfikację;
• 1a) NIP dłużnika, jeżeli dłużnik miał taki numer w ciągu ostatnich dziesięciu lat przed dniem złożenia wniosku;
• 2) wskazanie miejsc, w których znajduje się majątek dłużnika;
• 3) wskazanie okoliczności, które uzasadniają wniosek i ich uprawdopodobnienie;
• 4) aktualny i zupełny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników;
• 5) spis wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości wierzytelności każdego z nich oraz terminów zapłaty;
• 6) spis wierzytelności spornych z zaznaczeniem zakresu w jakim dłużnik kwestionuje istnienie wierzytelności; wskazanie wierzytelności w spisie wierzytelności spornych nie stanowi jej uznania;
• 7) listę zabezpieczeń ustanowionych na majątku dłużnika wraz z datami ich ustanowienia, w szczególności hipotek, zastawów i zastawów rejestrowych;
• 8) informację o osiągniętych przychodach oraz o kosztach poniesionych na swoje utrzymanie oraz osób pozostających na utrzymaniu dłużnika, w ostatnich sześciu miesiącach przed dniem złożenia wniosku;
• 9) informację o czynnościach prawnych dokonanych przez dłużnika w ostatnich dwunastu miesiącach przed dniem złożenia wniosku, których przedmiotem były nieruchomości, akcje lub udziały w spółkach;
• 10) informację o czynnościach prawnych dokonanych przez dłużnika w ostatnich dwunastu miesiącach przed dniem złożenia wniosku, których przedmiotem były ruchomości, wierzytelności lub inne prawa, których wartość przekracza 10 000 zł;
• 11) oświadczenie o prawdziwości danych zawartych we wniosku.

 
Odpowiednio przygotowany wniosek, zawierający wyżej wskazane elementy, należy złożyć do Sądu Rejonowego Wydziału Gospodarczego ds. Upadłości właściwego ze względu na miejsce zamieszkania.

Opłata sądowa

Dzięki wprowadzonym zmianom w przepisach ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, obecnie wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej podlega stałej opłacie sądowej 30 zł.
 
Jak widać, w obecnej sytuacji ustawodawca wprowadził znaczne ułatwienie w możliwości oddłużenia przez byłych przedsiębiorców.
Zapraszamy do kontaktu z kancelarią w sprawach związanych z przygotowywaniem wniosków o ogłoszenie upadłości, jak również reprezentacją przed sądem upadłościowym.
 

Artykuł Upadłość byłego przedsiębiorcy pochodzi z serwisu Kancelaria Prawna i obsługa prawna firm - WSKP Kraków.

W dzisiejszym wpisie opisujemy szerzej aktualne przepisy dotyczące zwolnienia ze składek ZUS, świadczenia postojowego oraz pożyczki dla mikroprzedsiębiorców funkcjonujące w ramach tzw. Tarczy antykryzysowej opracowanej na potrzeby pomocy przedsiębiorcom w walce z kryzysem spowodowanym pandemią SARS-CoV-2. Dzisiejszy wpis jest kontynuacją wpisu „Tarcze antykryzysowe w praktyce cz. 2”, w którym poruszyliśmy kwestię dofinansowań do wynagrodzeń oraz dofinansowania kosztów działalności osób samozatrudnionych w ramach Tarczy antykryzysowej.
 
Ustawa o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw weszła w życie dnia 31 marca 2020 r., wprowadzając liczne zmiany w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, dalej w tekście jako „Tarcza antykryzysowa”.
 
Następnie niektóre z przepisów Tarczy antykryzysowej zostały zmienione w ramach ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, dalej w tekście jako „Tarcza antykryzysowa 2.0”.
 
Poniżej przedstawiamy Państwu środki pomocy, z których przedsiębiorcy korzystają w obecnej sytuacji najczęściej z uwzględnieniem zmian wprowadzonych przez Tarczę antykryzysową 2.0. Jednocześnie przypominamy, iż bardziej szczegółowe informacje lub konsultację indywidualną mogą Państwo uzyskać w ramach specjalnie przygotowanych przez Kancelarię WSKP Pakietów Współpracy #tarczaantykryzysowa.
 
 

1. Zmiany w zakresie zwolnienia ze składek ZUS

 
Ustawodawca w pierwszych działaniach mających zapobiegać skutkom kryzysu gospodarczego koncentrował się w pierwszej kolejności na pomocy samozatrudnionym i małym przedsiębiorcom . Dlatego Tarcza antykryzysowa w pierwszej formie przewidywała zwolnienie z płacenia składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne przez okres 3 miesięcy dla samozatrudnionych i przedsiębiorców, którzy na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosili do ubezpieczenia mniej niż 10 osób. Przepisy Tarczy antykryzysowej 2.0 rozszerzyły krąg podmiotów, które mogą skorzystać ze zwolnienia również o płatników zgłaszających do ubezpieczenia od 10 do 49 osób. Jednak w przypadku tych przedsiębiorców możliwe jest uzyskanie zwolnienia jedynie w wysokości 50% składek. Pierwotnie Tarcza antykryzysowa przewidywała, iż ze zwolnienia skorzystają jedynie przedsiębiorcy zgłoszeni jako płatnicy przed dniem 1 lutego 2020 r., nowelizacja przesunęła jednak ten termin o dwa miesiące i obecnie ze zwolnienia mogą korzystać przedsiębiorcy zarejestrowani jako płatnicy przed dniem 1 kwietnia 2020 r.
 
Zmiany wprowadzone tarczą antykryzysową 2.0 nieco uściśliły sposób liczenia zgłoszonych do ubezpieczenia poprzez wskazanie, iż w liczbie osób zgłoszonych do ubezpieczenia nie należy uwzględniać pracowników młodocianych.
 
W przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacających składki wyłącznie za siebie, zwolnienie przysługuje, jeżeli przychód z prowadzonej działalności w pierwszym miesiącu, za który składa on wniosek o zwolnienie nie przekroczył 300% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2020 r. Po zmianach w Tarczy antykryzysowej 2.0 osoby te, aby móc skorzystać ze zwolnienia musiały rozpocząć prowadzenie działalności przed 1 kwietnia 2020. Pierwsze przepisy tarczy antykryzysowej wymagały prowadzenia działalności już przed 1 lutego 2020 r.
 
Zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS może objąć 3 miesiące: marzec, kwiecień i maj, co oznacza, iż składek nie trzeba płacić do ZUS w kwietniu, maju i czerwcu. Zwolnienie polega na umorzeniu należności za wskazane miesiące, przez co okres ten w dalszym ciągu będzie zaliczany w prawie do renty oraz w wysokości przyszłej emerytury.
 
Zmiany : Dzięki zmianom w Tarczy antykryzysowej 2.0 pojawiła się również możliwość odzyskania składek opłaconych za miesiąc marzec, w przypadku, gdy przedsiębiorca spełniał warunki ustawowe oraz złoży odpowiedni wniosek, a jednak składki opłacił.
 
Przychód osiągnięty poprzez zwolnienie ze składek nie stanowi przychodu w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) oraz przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT), dzięki czemu realna korzyść jest dla płatnika większa.
 
W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą, podlegających dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, które. opłaciły składkę na ubezpieczenie chorobowe w marcu 2020 r., obowiązuje zasada ciągłości ubezpieczenia, co oznacza, że takie osoby zachowują prawo do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego w przypadku zaistnienia określonego ryzyka. Podobne zresztą rozwiązania odnoszą się do ubezpieczeń zdrowotnych.
 
Przepisy przewidują ponadto, iż w przypadku przeciągającej się epidemii okres zwolnienia może zostać przedłużony poprzez odpowiednie rozporządzenie Rady Ministrów.
 
 

2. Świadczenie postojowe dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą oraz osób wykonujących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych

 
Kolejnym z instrumentów, z którego w dobie kryzysu mogą skorzystać przedsiębiorcy i osoby pracujące na podstawie umów cywilnoprawnych jest tzw. świadczenie postojowe. Jest to w założeniu jednorazowa wypłata przeznaczona dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą oraz dla osób wykonujących prace na podstawie umów cywilnoprawnych (jeżeli nie podlegają ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu). Przepisy Tarczy antykryzysowej 2.0 w reakcji na utrzymującą się sytuację kryzysową przewidują możliwość wypłaty kolejnych świadczeń w uproszczonej procedurze (na ten moment świadczenie przysługuje nie więcej niż trzykrotnie).
 
Świadczenie postojowe przysługuje w wysokości 80% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w 2020 r., tj. 2080 zł, nie podlega oskładkowaniu i opodatkowaniu, jest również wolne od potrąceń i egzekucji.
 
Prawo do świadczenia przysługuje, jeżeli w następstwie wystąpienia COVID-19 doszło do przestoju w prowadzeniu działalności odpowiednio u osób prowadzących działalność jednoosobową lub u podmiotu, z którym wykonujący prace na podstawie umowy cywilnoprawnej zawarł przedmiotową umowę.
 
Uzyskanie świadczenia postojowego jest zależne od spełnienia kilku dodatkowych warunków. Jednym z nich jest kryterium przychodowe, wedle którego świadczenie nie będzie przysługiwało osobom wykonującym pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej, które w miesiącu poprzedzającym złożenie wnioski osiągnęły przychód w rozumieniu podatku o PIT równy lub przewyższający 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r., tj. około 15 tys. zł. Dodatkowo umowa cywilnoprawna musi być zawarta przed dniem 1 kwietnia 2020 r.
 
W przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą świadczenie postojowe przysługuje jeżeli taka osoba rozpoczęła prowadzenie działalności przed 1 lutego 2020 r. i:
 

• a) nie zawiesiła prowadzenia działalności, ale jej przychód z prowadzenia tej działalności (w rozumieniu przepisów ustawy o PIT) uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku był niższy o co najmniej 15 % od tego, który uzyskała w jeszcze wcześniejszym miesiącu lub

• b) zawiesiła prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej po dniu 31 stycznia 2020 r.

 
Prowadzący działalność gospodarczą, dla których mają zastosowanie przepisy dotyczące zryczałtowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej i którzy korzystali ze zwolnienia sprzedaży od podatku od towarów i usług na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o podatku od towarów i usług będą mieli prawo do świadczenia postojowego w wysokości 50% najniższego wynagrodzenia obowiązującego w 2020 r., ze względu na brak możliwości weryfikacji osiąganego przychodu.
 
Podmiotem odpowiedzialnym za wypłatę świadczenia jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który dokonuje jej na podstawie odpowiedniego wniosku zainteresowanego.
 

3. Pożyczka dla mikroprzedsiębiorców

 
Tarcza antykryzysowa przewiduje również dodatkowe wsparcie finansowe w formie pożyczki z Funduszu Pracy dla mikroprzedsiębiorców w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców.
 
Jeżeli mikroprzedsiębiorca prowadził działalność gospodarczą przed dniem 1 marca 2020 r. może ubiegać się o udzielenie mu pożyczki ze środków Funduszu Pracy do wysokości 5 tys. zł na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy. Pożyczka ma stałe oprocentowanie wynoszące 0,05 stopy redyskonta weksli przyjmowanych przez NBP w skali roku. Spłatę pożyczki można rozpocząć po 3 – miesięcznym okresie karencji. Dodatkowo przepisy przewidują możliwość przedłużenia okresu spłaty pożyczki w przypadku dalszej konieczności przeciwdziałania COVID-19.
 
W pierwotnej wersji Tarczy antykryzysowej pożyczka miała być umarzana na wniosek mikroprzedsiębiorcy pod warunkiem, iż ten nie zmniejszy stanu zatrudnienia w stosunku do stanu na ostatni dzień lutego 2020 r. W Tarczy antykryzysowej 2.0 zrezygnowano z tego warunku i obecnie wystarczającym do umorzenia pożyczki jest złożenie przez mikroprzedsiębiorcę oświadczenia (pod rygorem odpowiedzialności karnej z składanie fałszywych oświadczeń) o tym, iż prowadził on działalność gospodarczą przez okres 3 miesięcy od dnia udzielenia pożyczki.
 
Tarcza antykryzysowa 2.0 przesądziła również, iż przychód z tytułu umorzenia pożyczki na zasadach przewidzianych w tarczy nie będzie stanowił przychodu w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych, dzięki czemu w rzeczywistości zwiększa się wysokość realnego dofinansowania.
 
 

Artykuł Tarcza antykryzysowa w praktyce cz. 2 – Stan na: maj 2020 pochodzi z serwisu Kancelaria Prawna i obsługa prawna firm - WSKP Kraków.

W jednym z naszych wcześniejszych wpisów z dnia 27 marca 2020 r. zatytułowanym „Przedsiębiorcy na tarczy antykryzysowej – szczegóły nowej ustawy” przedstawialiśmy Państwu najważniejsze założenia, będącej wtedy jeszcze na etapie prac legislacyjnych ustawy przewidującej wsparcie dla przedsiębiorców dotkniętych kryzysem w związku z pandemią wirusa SARS-CoV-2. W okresie miesiąca od tamtego wpisu doczekaliśmy się wejścia w życie już dwóch ustaw stanowiących tzw. tarczę antykryzysową.
Dlatego w dwóch najbliższych wpisach przybliżymy Państwu informację o tym jak aktualnie przedstawiają się przepisy w zakresie środków pomocy przewidzianych w tarczach antykryzysowych, z których przedsiębiorcy korzystają w praktyce najczęściej.
W pierwszym z wpisów poruszymy kwestię dwóch rodzajów dofinansowań do wynagrodzeń przewidzianych w ramach Tarczy antykryzysowej oraz dofinansowania działalności samozatrudnionych, natomiast w kolejnym przybliżymy Państwu aktualne przepisy dotyczące zwolnienia ze składek ZUS, świadczenia postojowego oraz pożyczki dla mikroprzedsiębiorców.
Ustawa o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw weszła w życie dnia 31 marca 2020 r., wprowadzając liczne zmiany w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, dalej w tekście jako „Tarcza antykryzysowa”.
Następnie niektóre z przepisów Tarczy antykryzysowej zostały zmienione w ramach ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, dalej w tekście jako „Tarcza antykryzysowa 2.0”.

Poniżej przedstawiamy Państwu środki pomocy, z których przedsiębiorcy korzystają w obecnej sytuacji najczęściej z uwzględnieniem zmian wprowadzonych przez Tarczę antykryzysową 2.0. Jednocześnie przypominamy, iż bardziej szczegółowe informacje lub konsultację indywidualną mogą Państwo uzyskać w ramach specjalnie przygotowanych przez Kancelarię WSKP Pakietów Współpracy #tarczaantykryzysowa.
 
 

Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników i kosztów prowadzenia działalności przez samozatrudnionych, przestój ekonomiczny i zmniejszenie wymiaru pracy

 
Jednym z najczęściej wykorzystywanych w Tarczy antykryzysowej mechanizmów pomocy przedsiębiorcom jest dofinansowanie wynagrodzeń. Tarcza antykryzysowa przewiduje dwa rodzaje takich dofinansowań: dofinansowanie z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz dofinansowanie na podstawie umowy ze starostą. Przy czym na wstępie należy podkreślić, iż skorzystanie z jednej formy dofinansowania wyklucza skorzystanie z drugiej.
 

• Dofinansowanie ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w ramach Tarczy antykryzysowej 

 
Przedsiębiorcy, a także organizacje pozarządowe, inne podmioty prowadzące działalność pożytku publicznego oraz państwowe osoby prawne mogą w skorzystać w ramach Tarczy antykryzysowej ze wypłaty świadczeń z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzeń pracowników objętych przestojem ekonomicznym lub obniżonym wymiarem czasu pracy.
 
Warunkiem skorzystania z dofinansowania jest wystąpienie w danym podmiocie spadku obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19. Spadek obrotów rozumiany jest jako spadek sprzedaży towarów lub usług w ujęciu ilościowym lub wartościowym i może być wykazany na 2 sposoby:
 

1. nie może być mniejszy niż o 15%, gdy jest obliczany jako stosunek łącznych obrotów w ciągu dowolnie wskazanych 2 miesięcy kalendarzowych przypadających po 1 stycznia 2020 r., a przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie w porównaniu do tych samych miesięcy w roku poprzednim.
2. nie może być mniejszy niż o 25%, gdy jest obliczany jako stosunek obrotów w ciągu dowolnie wskazanego miesiąca kalendarzowego przypadającego po 1 stycznia 2020 r., a przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie w porównaniu do poprzedniego miesiąca.

 
Dodatkowo przedsiębiorca, aby skorzystać z dofinansowania nie może zalegać z zobowiązaniami podatkowymi, z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Pracy lub Fundusz Solidarnościowy do końca III kwartału 2019 r. (chyba, że zawarł odpowiednią umowę z ZUS lub urzędem skarbowym), nie może spełniać przesłanek do ogłoszenia upadłości, a w przypadku otrzymania dofinansowania nie może przekroczyć progu otrzymania pomocy de minimis.
 
Za pracowników w przypadku tych świadczeń rozumie się osoby pozostające z pracodawcą w stosunku pracy, jak również osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę nakładczą, umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo osoby która wykonuje pracę zarobkową na podstawie innej niż stosunek pracy na rzecz pracodawcy będącego rolniczą spółdzielnią produkcyjną lub inną spółdzielnią zajmującą się produkcją rolną, jeżeli z tego tytułu podlega obowiązkowi ubezpieczeń: emerytalnemu i rentowemu.
 
Należy jednak podkreślić, iż dofinansowanie nie będzie przysługiwało do wynagrodzenia pracownika, którego wynagrodzenie w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku o dofinansowanie było wyższe niż 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obowiązującego na dzień złożenia wniosku.
 

Dofinansowanie może zostać przyznane na okres 3 miesięcy od miesiąca złożenia wniosku.

 
Sama wysokość dofinansowania zależna jest od tego, czy pracodawca decyduje się w swoim przedsiębiorstwie na wprowadzenie przestoju ekonomicznego, czy też obniżenie wymiaru czasu pracy.

• Przestój ekonomiczny jest to okres niewykonywania pracy przez pracownika z przyczyn niedotyczących pracownika pozostającego w gotowości do pracy. Zgodnie z Tarczą antykryzysową pracownikowi objętemu przestojem pracodawca wypłaca wynagrodzenie obniżone nie więcej niż o 50%, jednak nie niższe niż w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy.W przypadku przestoju ekonomicznego dofinansowanie wynosi 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalanego na podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy. Na dzień dzisiejszy maksymalna kwota dofinansowania z tego tytułu na jednego pracownika może wynieść 1533,09 zł (w tym 1300 zł brutto oraz składki na ubezpieczenie społeczne należne od pracodawcy od przyznanego świadczenia w wysokości 233,09 zł).
• Obniżony wymiar czasu pracy jest to zaś obniżony przez przedsiębiorcę wymiar czasu pracy pracownika z przyczyn niedotyczących pracownika, który zgodnie z Tarczą antykryzysową może zostać obniżony przez pracodawcę o 20%, nie więcej jednak niż do 0,5 etatu, z dodatkowym zastrzeżeniem, iż wynagrodzenie nie może być niższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę ustalane na podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy.W przypadku obniżonego wymiaru czasu pracy dofinansowywana jest połowa wynagrodzenia pracownika, któremu obniżono wymiar pracy, jednak nie więcej niż 40% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obowiązującego na dzień złożenia wniosku. Dofinansowanie z tytułu obniżenia wymiaru czasu pracy na jednego pracownika może na dzień dzisiejszy wynieść 2452,27 zł (w tym 2079,43 zł brutto oraz składki na ubezpieczenie społeczne należne od pracodawcy od przyznanego świadczenia w wysokości 372,84 zł).

 
Należy jednak pamiętać, iż wprowadzenie przestoju ekonomicznego lub obniżenie wymiaru czasu pracy musi zostać poprzedzone zawarciem odpowiedniego porozumienia w tym zakresie z organizacjami związkowymi, zakładową organizacją związkową lub przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy, jeżeli nie działa u niego zakładowa organizacja związkowa.
 
Pierwotnie przepisy Tarczy antykryzysowej przewidywały, iż przedsiębiorca, który otrzymał z Funduszu dofinansowanie, nie może wypowiedzieć umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika w okresie dofinansowania oraz w okresie przypadających bezpośrednio po okresie dofinansowania nie dłużej jednak niż przez łączny okres 3 miesięcy. W przeciwnym razie byłby zobowiązany do zwrotu udzielonego świadczenia w całości wraz z odsetkami. Obecnie jednak, dzięki zmianom wprowadzonym w ramach Tarczy antykryzysowej 2.0 warunek ten obowiązuje jedynie w okresie, na który przyznano dofinansowanie.

• Dofinansowanie wynagrodzeń na podstawie umowy ze starostą i dofinansowanie części kosztów działalności samozatrudnionych

 
Drugim rodzajem dofinansowania przewidzianego w Tarczy antykryzysowej jest dofinansowanie części kosztów wynagrodzeń pracowników oraz należnych od tych wynagrodzeń składek, a także dofinansowanie części kosztów prowadzenia działalności przedsiębiorcy będącego osoba fizyczną, który pracowników nie zatrudnia.
 
Dofinansowanie zostało przewidziane w sytuacji, gdy mikroprzedsiębiorca, mały lub średni przedsiębiorca doświadcza spadku obrotów rozumianego jako zmniejszenie sprzedaży towarów lub usług w ujęciu ilościowym lub wartościowym obliczone jako stosunek łącznych obrotów w ciągu dowolnie wskazanych 2 kolejnych miesięcy kalendarzowych, przypadających w okresie po dniu 1 stycznia 2020 r. do dnia poprzedzającego dzień złożenia wniosku o przyznanie dofinansowania, w porównaniu do łącznych obrotów z analogicznych 2 kolejnych miesięcy kalendarzowych roku poprzedniego, za miesiąc uważa się także 30 kolejno po sobie następujących dni kalendarzowych, w przypadku gdy dwumiesięczny okres porównawczy rozpoczyna się w trakcie miesiąca kalendarzowego, to jest w dniu innym niż pierwszy dzień danego miesiąca kalendarzowego. Z powyższego wynika, iż aby skorzystać z dofinansowania działalność gospodarcza musi być prowadzona przynajmniej od roku.
 
Podobnie jak w przypadku dofinansowania z FGŚP przedsiębiorca, aby skorzystać z dofinansowania nie może zalegać z zobowiązaniami podatkowymi, z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Pracy lub Fundusz Solidarnościowy do końca III kwartału 2019 r. (chyba, że zawarł odpowiednią umowę z ZUS lub urzędem skarbowym) i nie może również spełniać przesłanek do ogłoszenia upadłości.
 
Dofinansowanie obejmuje część kosztów wynagrodzeń oraz należnych składek. Od samego przedsiębiorcy zależy, czy będzie się on ubiegał o dofinansowanie wynagrodzeń wszystkich pracowników, czy tylko części z nich. Wysokość dofinansowania determinowana jest przez poziom spadku obrotów i może być przyznane:
 

1. w wysokości nieprzekraczającej kwoty stanowiącej sumę 50% wynagrodzeń poszczególnych pracowników objętych wnioskiem o dofinansowanie wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne należnymi od tych wynagrodzeń, jednak nie więcej niż 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę w odniesieniu do każdego pracownika – gdy spadek obrotów wyniesie co najmniej 30%;
2. w wysokości nieprzekraczającej kwoty stanowiącej sumę 70% wynagrodzeń poszczególnych pracowników objętych wnioskiem o dofinansowanie wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne należnymi od tych wynagrodzeń, jednak nie więcej niż 70% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę w odniesieniu do każdego pracownika – gdy spadek obrotów wyniesie co najmniej 50%;w wysokości nieprzekraczającej kwoty stanowiącej sumę 90% wynagrodzeń poszczególnych pracowników objętych wnioskiem o dofinansowanie wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne należnymi od tych wynagrodzeń, jednak nie więcej niż 90% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę w odniesieniu do każdego pracownika – gdy spadek obrotów wyniesie co najmniej 80%.

 
Dofinansowanie może zostać przyznane na okres nie dłuższy niż 3 miesiące licząc od miesiąca złożenia wniosku i będzie wypłacane w okresach miesięcznych po złożeniu oświadczenia o zatrudnianiu pracowników objętych wnioskiem wg stanu na ostatni dzień miesiąca, za który ma być wypłacone dofinansowanie.
 
Podobnie jak w przypadku dofinansowania z FGŚP w pierwszej wersji Tarczy antykryzysowej przedsiębiorca korzystający z dofinansowania musiał utrzymać w zatrudnieniu pracowników objętych dofinansowaniem przez jego okres i okres mu odpowiadający pod rygorem proporcjonalnego zwrotu dofinansowania, jednak również w tym przypadku wymóg ten ograniczono jedynie do utrzymania w zatrudnieniu pracowników objętych umową przez okres otrzymania dofinansowania.
 
Dofinansowanie będzie mogło zostać przyznane zarówno na pracowników, jak i odpowiednio na osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę nakładczą lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą – Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecania, albo które wykonują pracę zarobkową na podstawie innej niż stosunek pracy na rzecz pracodawcy będącego rolniczą spółdzielnią produkcyjną lub inną spółdzielnią zajmującą się produkcją rolną, jeżeli z tego tytułu podlega obowiązkowi ubezpieczeń: emerytalnemu i rentowemu, z wyjątkiem pomocy domowej zatrudnionej przez osobę fizyczną.
 
W przypadku przedsiębiorcy będącego osoba fizyczną niezatrudniającego pracowników dofinansowanie obejmuje część kosztów prowadzenia działalności i może zostać przyznane, gdy spadek obrotów wywołany epidemią wynosi:

1. co najmniej 30% – dofinansowanie w wysokości 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie,
2. co najmniej 50% – dofinansowanie w wysokości 70% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie,
3. co najmniej 80% – dofinansowanie w wysokości 90% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie.

 
Dofinansowanie takie w ramach tarczy antykryzysowej jest również przyznawane na okres 3 miesięcy od miesiąca złożenia wniosku.
 
Przedsiębiorca podobnie jak w przypadku dofinansowania wynagrodzeń  będzie zobowiązany do prowadzenia działalności gospodarczej przez okres, na który przyznane zostało dofinansowanie.
 
Wnioski o dofinansowanie zarówno wynagrodzeń, jak i kosztów działalności należy składać do powiatowych urzędów pracy w terminie 14 dni od ogłoszenia naboru przez dyrektora powiatowego urzędu pracy.

Artykuł Tarcza antykryzysowa w praktyce cz.1 pochodzi z serwisu Kancelaria Prawna i obsługa prawna firm - WSKP Kraków.

W dzisiejszym wpisie przybliżymy jeden z najczęściej komentowanych elementów tzw. Tarczy antykryzysowej wprowadzonej przez rząd w celu wsparcia przedsiębiorców w walce z kryzysem gospodarczym spowodowanym epidemią COVID-19, czyli kwestię zwolnienia przedsiębiorców od opłacania składek ZUS w czasie epidemii.
W pierwszej części dzisiejszego wpisu przybliżymy obowiązujące już przepisy, wskażemy kogo dotyczy zwolnienie, co trzeba zrobić, aby takie zwolnienie uzyskać oraz jakie są jego konsekwencje podatkowe.
W drugiej części zajmiemy się kwestią składek ZUS w procedowanej aktualnie przez polski parlament Tarczy 2.0, która ma poszerzyć grono podmiotów uprawnionych do skorzystania ze zwolnienia.

Tarcza antykryzysowa 1.0

Ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, czyli tzw. Tarczą antykryzysową wprowadzono do tzw. Specustawy o przeciwdziałaniu Covid-19 art. 31zo, który umożliwia zwolnienie przedsiębiorców z nieopłaconych składek ZUS w okresie od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r.
Zwolnienie obejmuje nieopłacone składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych zarówno za osoby prowadzące pozarolniczą działalność, osoby z nimi współpracujące i za pracowników, jak również za osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia i osoby z nimi współpracujące, czyli osoby pracujące na podstawie tzw. umów cywilnoprawnych.

1. płatnik zgłaszający do ubezpieczenia inne osoby

Obecnie obowiązujące przepisy umożliwiają płatnikowi skorzystanie ze zwolnienia jeżeli na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosił on do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 osób, a swoją działalność prowadził już przed dniem 1 lutego 2020 r.

1. płatnik prowadzący pozarolniczą działalność opłacający tylko własne składki

Tarcza 1.0 umożliwia także skorzystanie ze zwolnienia płatnikom prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą, którzy opłacają składki wyłącznie na własne ubezpieczenia, jeżeli rozpoczęli działalność przed 1 lutego 2020 r. W przypadku takich płatników wprowadzono również dodatkowy warunek, zgodnie z którym ze zwolnienia nie może skorzystać płatnik, który w pierwszym miesiącu, w którym chce uzyskać zwolnienie osiągnął przychód równy lub wyższy 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r., czyli 15 681 zł.

Wniosek o zwolnienie z ZUS

Celem skorzystania ze zwolnienia płatnik musi złożyć odpowiedni wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie później niż do 30 czerwca 2020 r. We wniosku muszą znaleźć się:

• dane płatnika składek;
• imię i nazwisko, nazwę skróconą,
• numer NIP i REGON, a jeżeli nie zostały nadane to nr PESEL lub serię i nr dowodu osobistego albo paszportu,
• adres do korespondencji,
• oświadczenie potwierdzające, iż płatnik nie osiągnął określonego przychodu z działalności,
• inne informacje niezbędne do umorzenia składek;
• podpis wnioskodawcy.

Oświadczenie o przychodzie, o którym mowa powyżej jest składane pod rygorem odpowiedzialności i karnej i konieczne jest umieszczenie w nim klauzuli o treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”
Obowiązki rozliczeniowe
Należy również pamiętać, iż możliwość skorzystania ze zwolnienia nie zwalnia płatnika z obowiązku przesyłania do ZUS deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych na zasadach określonych w ustawie o ubezpieczeniach społecznych. ZUS zwalnia z konieczności opłacenia składek w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni z miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie.
Maksymalna wysokość zwolnienia
Przepisy Tarczy antykryzysowej nie przewidują ograniczeń wysokości składek w przypadku płatników zgłaszających do ubezpieczenia innych ubezpieczonych.
W przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących wysokość zwolnienia została w przepisach ograniczona do wysokości składek obliczanych od najniżej podstawy wymiaru tych składek.
Inna pomoc w ramach tarczy antykryzysowej
Z przepisów wprowadzających zwolnienie ze składek nie wynika, aby skorzystanie z możliwości zwolnienia ze składek była zależna od korzystania z innych form pomocy w ramach Tarczy antykryzysowej. W związku z powyższym należy stanąć na stanowisku, iż płatnik może skorzystać ze zwolnienia, nawet jeżeli korzysta z innych form pomocy przewidzianych w tarczy.
Wykluczenie płatników znajdujących się w „trudnej sytuacji”
Choć, nie wynika to z treści samej ustawy, to ZUS odwołując się do przepisów unijnych wskazuje, iż ze zwolnienia nie mogą również korzystać firmy, które znajdowały się w trudnej sytuacji w grudniu 2019 r. i nie regulowały należności, w tym składek pobieranych przez ZUS. Informacja została podana na stronie internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych bez podania konkretnej podstawy prawnej. W komunikacie zamieszczonym na oficjalnym koncie ZUS na Twitterze wskazano, iż mowa tu o przedsiębiorcach, którzy na dzień 31 grudnia 2019 r. zalegali ze składkami za okres dłuższy niż 12 miesięcy.
Składki w praktyce i możliwość odwołania
Należy zauważyć, iż wszelkie przeprowadzone obecnie analizy dotyczące zwolnienia ze składek opierane są na samej treści przepisów. Nie ma obecnie możliwości odwołania się do praktyki ZUS w tej materii. Nie można wykluczyć, iż w lipcu 2020 r. nastąpi wysyp decyzji ZUS odmawiających umorzenia zaległych składek ZUS. W przypadku decyzji odmownej Tarcza przewiduje możliwość wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa ZUS w terminie 14 dni od otrzymania decyzji odmownej.
Konsekwencje podatkowe
Niestety, zwolnienie z obowiązku opłacania ZUS nie będzie tak korzystne dla przedsiębiorców, jak mogło się wydawać, z uwagi na powiązane z nim konsekwencje podatkowe.
Brak zmian w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) odnośnie możliwości odliczenia składek opłaconych powoduje, iż płatnik korzystający ze zwolnienia w zakresie składek nieopłaconych nie może skorzystać z ulgi przewidzianej w ustawie o PIT. Brak możliwości odliczenia nieopłaconych składek (z uwagi na skorzystanie ze zwolnienia) może wpłynąć na zwiększenie miesięcznej zaliczki na podatek PIT, co u niektórych przedsiębiorców istotnie ograniczy korzyści związane ze zwolnieniem z konieczności opłacania składek ZUS, przewidzianym w Tarczy antykryzysowej.

Tarcza antykryzysowa 2.0

Projekt Tarczy 2.0, czyli ustawy o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 przewiduje rozszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do skorzystania ze zwolnienia od składek ZUS.
Według projektu ustawa ma umożliwić skorzystanie ze zwolnienia również płatnikom, którzy na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosili do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych. W przypadku tych przedsiębiorców należy jednak zwrócić uwagę, iż przewidywane zwolnienie ma dotyczyć jedynie 50% łącznej kwoty nieopłaconych należności z tytułu składek.
W przypadku tych płatników również ustanowiono warunek prowadzenia działalności przed dniem 1 lutego 2020 r.
Dodatkowo zwolnienie ma również przysługiwać spółdzielniom socjalnym zgłoszonym jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r.
Projekt ustawy rozjaśnia również nieco kwestię obliczania liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia przesądzając, iż do ich liczby nie należy zaliczać ubezpieczonych będących pracownikami młodocianymi, zatrudnionymi w celu przygotowania zawodowego.

W ramach Kancelarii WSKP przygotowaliśmy specjalną ofertę dla przedsiębiorców, szukających wsparcia w zakresie Tarczy antykryzysowej.
W razie gdyby mieli Państwo jakiekolwiek pytania zapraszamy do kontaktu.

Artykuł Składki ZUS – Tarcza antykryzysowa 1.0/2.0 – Informacje i nowe przepisy prawne pochodzi z serwisu Kancelaria Prawna i obsługa prawna firm - WSKP Kraków.

Zmiany w zakresie zwolnienia ze składek ZUS

 Zdaniem rządu jednymi z podmiotów, które są najbardziej narażone na skutki obecnego kryzysu gospodarczego są osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą oraz małe przedsiębiorstwa, których mogą mieć problem z utrzymaniem poziomu zatrudnienia. Dlatego dla tych podmiotów w najnowszej regulacji przewidziano zwolnienie z płacenia składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne na czas 3 miesięcy. Zwolnienie obejmie firmy jednoosobowe oraz przedsiębiorców zatrudniających do 9 osób ubezpieczonych. Warunkiem, który umożliwia skorzystanie ze zwolnienia jest prowadzenie działalności gospodarczej przed 1 lutego 2020 r.

Komu i kiedy przysługuje zwolnienie z płacenia składek ZUS w efekcie epidemii?

W przypadku osób opłacających składki wyłącznie za siebie, zwolnienie przysługuje, jeżeli przychód z prowadzonej działalności nie przekroczył 300% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2020 r., tj. 5 227 zł. x 300% = 15 681 zł.
Zwolnienie ma objąć 3 miesiące: marzec, kwiecień i maj, co oznacza, iż składek nie trzeba płacić w kwietniu, maju i czerwcu. Zwolnienie ma polegać na umarzaniu należności za wskazane miesiąc, przez co okres ten będzie zaliczany w prawie do renty oraz w wysokości przyszłej emerytury.
W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą, podlegających dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, które opłaciły składkę na ubezpieczenie chorobowe w marcu 2020 r., ma zostać przyjęta zasadę ciągłości ubezpieczenia, ze względu na zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, co oznacza, że takie osoby zachowują prawo do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego w przypadku zaistnienia określonego ryzyka. Podobne zresztą rozwiązania odnoszą się do ubezpieczeń zdrowotnych.

Proponowane przepisy przewidują ponadto, iż w przypadku przeciągającej się epidemii okres zwolnienia może zostać przedłużony poprzez odpowiednie rozporządzenie Rady Ministrów.

Świadczenie postojowe dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą oraz osób wykonujących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych

W Projekcie Ustawy jako jeden z instrumentów, które maja wspomóc przedsiębiorców w dobie kryzysu i uchronić ich od upadłości zaproponowano tzw. świadczenie postojowe. Ma być to jednorazowa wypłata przeznaczona dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą oraz dla osób wykonujących prace na podstawie umów cywilnoprawnych.
Takie świadczenie ma wynieść 80% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w 2020 r., tj. 2080 zł i nie podlegać oskładkowaniu i opodatkowaniu. Uprawnienie do uzyskania takiego świadczenia ma jednak przysługiwać tylko tym osobom, które nie posiadają innego tytułu do ubezpieczeń społecznych.
Prawo do świadczenia ma przysługiwać z tytułu przestoju ekonomicznego spowodowanego wystąpieniem zagrożenia epidemicznego, które trwało co najmniej 30 dni przed miesiącem, w którym osoba uprawniona składa wniosek o przyznanie świadczenia.

Uzyskanie prawa do świadczenia postojowego jest jednak uzależnione od spełnienia kilku dodatkowych warunków. Jednym z nich jest kryterium przychodowe, wedle którego świadczenie nie będzie przysługiwało osobom, które w miesiącu poprzedzającym złożenie wnioski osiągnęły przychód równy lub przewyższający 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r., tj. 15 681 zł. Świadczenie będzie natomiast przysługiwać, jeśli przedsiębiorca rozpoczął prowadzenie działalności przed 1 marca 2020 r. i nie zawiesił działalności gospodarczej, a jego przychód z prowadzenia tej działalności w stosunku do poprzedniego miesiąca kalendarzowego uległ obniżeniu o co najmniej 15%.

Prowadzący działalność gospodarczą, dla których mają zastosowanie przepisy dotyczące zryczałtowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej i którzy korzystali ze zwolnienia sprzedaży od podatku od towarów i usług na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o podatku od towarów i usług będą mieli prawo do świadczenia postojowego w wysokości 50% najniższego wynagrodzenia obowiązującego w 2020 r., ze względu na brak możliwości weryfikacji osiąganego przychodu.

Osoby wykonujące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, tj. umów zlecenia i umowy o dzieło będą miały prawo do świadczenia postojowego, jeśli ich umowa została zawarta przed dniem 1 lutego 2020 r. Świadczenie będzie przysługiwać, jeżeli wynagrodzenie z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej wynosi co najmniej 50% najniższego wynagrodzenia obowiązującego w 2020 r. albo jeżeli ich zleceniodawca nie uzyskał pomocy na wypłatę wynagrodzeń w ramach rozwiązań związanych z przeciwdziałaniem skutkom gospodarczym wywołanych COVID-19. Wysokość świadczenia ma nie być uzależniona od wysokości wynagrodzenia przewidzianego w umowie cywilnoprawnej, jak również faktycznej wypłaty wynagrodzenia za ograniczone wykonanie umowy. W każdym przypadku wysokość wypłacanego im świadczenia ma wynosić 80% minimalnego wynagrodzenia. Podmiotem odpowiedzialnym za wypłatę świadczenia będzie Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który będzie jej dokonywał na podstawie wniosku zainteresowanego.

Pożyczka dla mikroprzedsiębiorców

Projekt Ustawy przewiduje dodatkowe wsparcie finansowe dla mikroprzedsiębiorców, które dodatkowo ma sprzyjać utrzymaniu poziomu zatrudnienia w tych najmniejszych przedsiębiorstwach

Jeżeli mikroprzedsiębiorca prowadził działalność gospodarczą przed dniem 1 marca 2020 r. to może ubiegać się o udzielenie mu pożyczki ze środków Funduszu Pracy do wysokości 5 tys. zł na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy. Pożyczka będzie miała stałe oprocentowanie wynoszące 0,05 stopy redyskonta weksli przyjmowanych przez NBP w skali roku. Spłatę pożyczki będzie można rozpocząć po 6 – miesięcznym okresie karencji.

Celem pożyczki ma być pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności mikroprzedsiębiorców, a jej dodatkowym atutem ma być fakt, iż będzie ona ulegała umorzeniu wraz z odsetkami pod warunkiem, iż mikroprzedsiębiorca w okresie 3 miesięcy od jej udzielenia nie zmniejszy stanu zatrudnienia w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy w stosunku do stanu zatrudnienia na dzień 29 lutego 2020 r.

Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników i kosztów prowadzenia działalności przez samozatrudnionych

Kolejnym proponowanym w Projekcie Ustawy sposobem na walkę z kryzysem jest dofinansowanie części kosztów wynagrodzeń pracowników oraz należnych od tych wynagrodzeń składek, a także dofinansowanie części kosztów prowadzenia działalności przedsiębiorcy będącego osoba fizyczną, który pracowników nie zatrudnia.

Dofinansowanie zostało przewidziane w sytuacji, gdy przedsiębiorca doświadcza spadku obrotów rozumianego jako zmniejszenie sprzedaży towarów lub usług w ujęciu ilościowym lub wartościowym obliczone jako stosunek łącznych obrotów w ciągu dowolnie wskazanych 2 kolejnych miesięcy kalendarzowych, przypadających w okresie po dniu 1 stycznia 2020 r. do dnia poprzedzającego dzień złożenia wniosku o przyznanie dofinansowania, w porównaniu do łącznych obrotów z analogicznych 2 kolejnych miesięcy kalendarzowych roku poprzedniego; za miesiąc uważa się także 30 kolejno po sobie następujących dni kalendarzowych, w przypadku gdy dwumiesięczny okres porównawczy rozpoczyna się w trakcie miesiąca kalendarzowego, to jest w dniu innym niż pierwszy dzień danego miesiąca kalendarzowego.

Dofinansowanie ma obejmować część kosztów wynagrodzeń oraz należnych składek. Od samego przedsiębiorcy zależy, czy będzie się on ubiegał o dofinansowanie wynagrodzeń wszystkich pracowników, czy tylko części z nich. Wysokość dofinansowania determinowana jest przez poziom spadku obrotów i może być przyznane:

• w wysokości nieprzekraczającej kwoty stanowiącej sumę 50% wynagrodzeń poszczególnych pracowników objętych wnioskiem o dofinansowanie wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne należnymi od tych wynagrodzeń, jednak nie więcej niż 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę w odniesieniu do każdego pracownika – gdy spadek obrotów wyniesie co najmniej 30%;

• w wysokości nieprzekraczającej kwoty stanowiącej sumę 50% wynagrodzeń poszczególnych pracowników objętych wnioskiem o dofinansowanie wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne należnymi od tych wynagrodzeń, jednak nie więcej niż 70% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę w odniesieniu do każdego pracownika – gdy spadek obrotów wyniesie co najmniej 50%;

• w wysokości nieprzekraczającej kwoty stanowiącej sumę 90% wynagrodzeń poszczególnych pracowników objętych wnioskiem o dofinansowanie wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne należnymi od tych wynagrodzeń, jednak nie więcej niż 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę w odniesieniu do każdego pracownika – gdy spadek obrotów wyniesie co najmniej 80%.

Dofinansowanie może zostać przyznane na okres nie dłuższy niż 3 miesiące i będzie wypłacane w okresach miesięcznych po złożeniu oświadczenia o zatrudnianiu pracowników wg stanu na ostatni dzień miesiąca, za który ma być wypłacone dofinansowanie.

Przedsiębiorca korzystający z dofinansowania musi utrzymać w zatrudnieniu pracowników objętych dofinansowaniem przez jego okres i okres mu odpowiadający pod rygorem proporcjonalnego zwrotu dofinansowania.

Dofinansowanie będzie mogło zostać przyznane zarówno na pracowników, jak i odpowiednio na osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę nakładczą lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą – Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecania, albo które wykonują pracę zarobkową na podstawie innej niż stosunek pracy na rzecz pracodawcy będącego rolniczą spółdzielnią produkcyjną lub inną spółdzielnią zajmującą się produkcją rolną, jeżeli z tego tytułu podlega obowiązkowi ubezpieczeń: emerytalnemu i rentowemu, z wyjątkiem pomocy domowej zatrudnionej przez osobę fizyczną.

Dofinansowanie dla przedsiębiorcy będącego osoba fizyczną niezatrudniającego pracowników obejmuje część kosztów prowadzenia działalności i może zostać przyznane, gdy spadek obrotów wynosi:

• co najmniej 30% – w wysokości 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie,
• co najmniej 50% – w wysokości 70% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie,
• co najmniej 80% – w wysokości 90% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie.

Przedsiębiorca będzie obowiązany do prowadzenia działalności gospodarczej przez okres, na który przyznane zostało dofinansowanie, zaś w przypadku niewywiązania się z tego warunku będzie obowiązany do zwrotu otrzymanego dofinansowania w kwocie proporcjonalnej do okresu nieprowadzenia działalności gospodarczej.

Wnioski o dofinansowanie zarówno wynagrodzeń, jak i kosztów działalności należy składać do powiatowych urzędów pracy w terminie 14 dni od ogłoszenia naboru przez dyrektora powiatowego urzędu pracy.

Możliwość uwzględnienia przez banki trudnej sytuacji podmiotów z sektora Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Kolejnym rozwiązaniem w tarczy antykryzysowej mającym wspomóc mikro, małych i średnich przedsiębiorców ma być możliwość renegocjacji warunków finansowania wziętych przez nie kredytów i pożyczek. W ramach zmienionych przepisów banki mają uzyskać możliwość modyfikacji (w tym przedłużenia i odnowienia) warunków finansowań kredytów udzielonych mikroprzedsiębiorcy, małemu lub średniemu przedsiębiorcy niezależnie od regulacji wynikających z przepisów ustawy Prawo bankowe. Celem wprowadzenia takiej możliwości jest chęć ochrony takich przedsiębiorców w okresie ograniczenia działalności spowodowanej epidemią, co przy okazji ma wpłynąć na utrzymanie możliwości regulowania bieżących zobowiązań wobec kontrahentów pozostających w stosunkach gospodarczych z danym przedsiębiorcą.

Wszelkie modyfikacje mają być przeprowadzane w ramach uzgodnień między bankiem, a przedsiębiorcą. Modyfikacja w założeniu Projektu Ustawy nie może pogarszać sytuacji kredytobiorcy, a wprowadzenie omawianych regulacji ma jedynie zapewnić większą elastyczność bankom do podejmowania działań na korzyść kredytobiorców.

Wskazane rozwiązanie może być jednak zastosowane tylko do kredytobiorców, którzy mieli zawarte z bankiem umowy w dniu wejścia w życie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, tj. 8 marca 2020 r., a zmiana warunków kredytu lub pożyczki jest uzasadniona oceną sytuacji finansowej i gospodarczej kredytobiorcy dokonaną przez bank nie wcześniej niż w dniu 30 września 2019 r.
 

Zmiany w ustawie Kodeks spółek handlowych

W nowej regulacji przewidziano również zmiany w ustawie Kodeks spółek handlowych, które w założeniu twórców Projektu Ustawy mają zapobiegać paraliżowi decyzyjnemu w spółkach handlowych funkcjonujących w polskiej gospodarce (spółka jawna, spółka z o.o., spółka komandytowa) powodowanemu przez izolację społeczeństwa.

Projekt Ustawy zakłada wprowadzenie możliwości odbywania posiedzeń zarządów i rad nadzorczych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółek akcyjnych z wykorzystaniem najnowszych technologii, czyli w trybie telekonferencji lub wideokonferencji.

W myśl proponowanych przepisów rady nadzorcze, a także zarządy spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek akcyjnych będą mogły podejmować uchwały w trybie pisemnym lub za pomocą środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość, bez konieczności zawarcia w umowie spółki lub jej statucie odpowiedniego upoważnienia, przy czym możliwe jest przyjęcie odmiennych regulacji przez spółki w ich umowach lub statutach.

W nowych przepisach ma również zostać usunięty zakaz podejmowania uchwał w trybie pisemnym lub za pomocą środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość, w przypadku gdy dotyczyły one wyborów przewodniczącego i wiceprzewodniczącego rady nadzorczej, powołania zarządu oraz odwołania i zawieszania w czynnościach tych osób.

Tak jak już wspomniano na wstępie dzisiejszego wpisu w związku z obszernością Projektu Ustawy w jednym wpisie nie sposób wskazać, a co dopiero omówić wszystkich zmian proponowanych przez Radę Ministrów w tej tzw. tarczy antykryzysowej.
W związku z tym w najbliższym czasie zachęcamy do dalszego śledzenia naszej strony, na której pojawiać się będą kolejne wpisy omawiające dalsze, wprowadzane w ramach „tarczy” rozwiązania, które w założeniu mają przynieść pomoc przedsiębiorcom w przetrwaniu kryzysu.

Artykuł Przedsiębiorcy na tarczy antykryzysowej – szczegóły nowej ustawy pochodzi z serwisu Kancelaria Prawna i obsługa prawna firm - WSKP Kraków.

1. Możliwości na gruncie Specustawy

Brak regulacji prawnych w KP w zakresie szczegółowych uprawnień i obowiązków pracowników i pracodawców w sytuacji epidemii, powoduje konieczność sięgnięcia do uchwalanych w ekspresowym tempie przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej jako: „Specustawa”).
Zgodnie z art. 3 Specustawy: „W celu przeciwdziałania COVID-19 pracodawca może polecić pracownikowi wykonywanie, przez czas oznaczony, pracy określonej w umowie o pracę, poza miejscem jej stałego wykonywania (praca zdalna).”
W oparciu o przepisy specustawy pracodawca może polecić pracownikowi pracę zdalną. Polecenie takie jest na podstawie art. 100 § 1 KP dla pracownika wiążące. Pracownik jest bowiem obowiązany stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę. Polecenie pracy zdalnej, w związku z podejmowanymi przez pracodawcę czynnościami przeciwdziałającym koronawirusowi, jest zgodne z prawem, a także uzasadnione zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy. Jednocześnie, ocena i podjęcie decyzji w zakresie wydania takiego polecenia spoczywa na pracodawcy. Specustawa (podobnie jak omówiane poprzednio przepisy KP) nie reguluje kwestii możliwości żądania przez pracownika zwolnienia z pracy lub wysłania pracownika do pracy zdalnej w sytuacji, w której pracownik obawia się o swoje zdrowie.
Jednocześnie, w przypadku pojawienia się niepokojących objawów pracownik może otrzymać zwolnienie lekarskie (tzw. L4), które stanowi, podobnie jak decyzja lub oświadczenie o kwarantannie usprawiedliwioną przyczynę nieobecności w pracy i powinno być akceptowane przez pracodawcę w normalnym trybie. Sam fakt wprowadzenia w Polsce stanu epidemii, a wcześniej stanu zagrożenia epidemicznego nie jest wystarczający dla podejmowania się przez pracodawcę samodzielnej oceny stanu zdrowia pracownika. Jak wynika z komunikatu Państwowej Inspekcji Pracy (dostępnym pod adresem: https://www.pip.gov.pl/pl/wiadomosci/108072,wyjasnienia-pip-w-zwiazku-z-koronawirusem.html): „Niedopuszczenie pracownika do pracy, ze względu na potencjalne zarażenie wirusem może narazić pracodawcę na zarzut o nękanie, czy stosowanie mobbingu.”
Jednocześnie, zgodnie z art. 4 ust. 1 Specustawy „w przypadku zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły do których uczęszcza dziecko, z powodu COVID-19, ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem, o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 645 i 1590) przysługuje dodatkowy zasiłek opiekuńczy za okres nie dłuższy niż 14 dni”.
Zgodnie, z art. 4 ust. 2 Specustawy: „dodatkowy zasiłek opiekuńczy przyznawany jest w trybie i na zasadach określonych w ustawie, o której mowa w ust. 1, i nie wlicza się do okresu, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Za okres pobierania dodatkowego zasiłku opiekuńczego, zasiłek, o którym mowa w art. 32 ust. 1 ustawy, o której mowa w ust. 1, nie przysługuje”
Zasiłek opiekuńczy oraz dodatkowy zasiłek opiekuńczy wypłacany pracownikom w oparciu o przepisy Specustawy przysługują z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Oznacza to, że zasiłki nie obciążają funduszu pracodawców. Nawet jeżeli pracodawca wypłaca zasiłek (w przypadku gdy jest do tego zobowiązany), wypłacone kwoty rozliczy następnie z ZUS.
W związku z przedłużeniem okresu zamknięcia placówek oświatowych należy spodziewać się rychłych zmian, które wydłużą okres zasiłku wskazany w art. 4 ust 1 Specustawy, co jak wskazano powyżej nie obciąży finansowo pracodawców w sposób bezpośredni, wpłynie jednak na przedłużający się okres nieobecności w pracy pracownika – rodzica.
W praktyce wiele pracodawców, stara się ograniczyć konieczność stawiania się pracowników do pracy, wykorzystując w tym celu osiągnięcia techniki i wprowadzając system pracy zdalnej lub ustalając dyżury i zasady obowiązujące w miejscu pracy, w taki sposób aby zminimalizować ryzyko kontaktów między pracownikami zarówno w drodze do pracy jak i w miejscu pracy. W przypadku podpisanych z pracownikami umów o pracę, umowy te obowiązują, a ewentualna decyzja o ich wypowiedzeniu nie będzie miała charakteru „tymczasowego”. Podkreślić należy, że ani przepisy KP ani Specustawy nie przewidują możliwości „tymczasowego zwolnienia”, stąd jeżeli pracodawca zdecyduje się na wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę, powinien to zrobić z zachowaniem wszystkich reguł wypowiadania umów o pracę określonych przepisami KP. Powyższe nie ogranicza możliwości rozwiązania umowy za porozumieniem stron, która co do zasady możliwa jest w każdej sytuacji.
 

2. Sytuacja prawna zleceniobiorców i kontrahentów

W przypadku podpisanych w przez przedsiębiorców umów zlecenia, brak wykonywania umowy przez zleceniobiorcę, nie będzie wiązał się z koniecznością wypłaty wynagrodzenia. Ponadto, dochodzenie przez zleceniobiorców wynagrodzenia za tzw. gotowość do pracy, należy uznać za niezwykle utrudnione – z uwagi na przypuszczalny brak w umowie zlecenia jakichkolwiek postanowień regulujących zaistniałą sytuację.
Jednocześnie, zgodnie z obowiązującym art. 471 Kodeksu cywilnego: „dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi”. Przepis ten przy przyjęciu istnienia siły wyższej, a więc według stanowiska ukształtowanego w doktrynie i orzecznictwie – zdarzenia zewnętrznego (w stosunku do osoby dłużnika), nadzwyczajnego, które uniemożliwia dłużnikowi wykonanie lub należyte wykonanie zobowiązania, a któremu dłużnik nie mógł zapobiec, może stanowić podstawę do uwolnienia się od odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania wskutek zaistnienia siły wyższej, do której można zaliczyć wystąpienie pandemii koronawirusa.
Jednocześnie, mając na uwadze, chęć zachowania dobrych kontaktów i relacji z współpracownikami, a także wolę kontynuowania współpracy ze zleceniobiorcami i kontrahentami po unormowaniu się sytuacji i zakończeniu stanu zagrożenia epidemicznego, warto rozważyć wysłanie do wszystkich zleceniobiorców i kontrahentów wiadomości ze szczegółowym wyjaśnieniem podjętych działań i dalszych planów. Podjęcie rozmów lub prób negocjacji warunków utrzymania współpracy w tym newralgicznym i bardzo niekorzystnym okresie może przejawiać się w częściowym ograniczeniu, zawieszeniu na określony czas lub zmodyfikowaniu zasad współpracy. Mając na uwadze, trudny do przewidzenia okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego w Polsce, podjęcie tego typu rozmów wydaje się w wielu przepadkach niezbędne.
 

3. Zapowiedź pakietu osłonowego

W najbliższym czasie, zgodnie z zapowiedziami Prezesa Rady Ministrów wprowadzone mają zostać rozwiązania prawne, których zadaniem będzie złagodzenie skutków kryzysu gospodarczego wywołanego wybuchem epidemii COVID-19 poprzez nowelizację wprowadzonej niedawno Specustawy, która ma wprowadzać zmiany w wielu sektorach dotkniętych skutkami epidemii. Wciąż jednak nie opublikowano żadnych oficjalnych dokumentów, które pozwałyby wskazać jakich konkretnie zmian i w jakich konkretnie aktach prawnych należy się spodziewać.
Wobec tak dynamicznie zmieniającej się sytuacji, a także przywołanych powyżej trwających prac nad pakietem osłonowym dla przedsiębiorców, będziemy starali się w miarę możliwości w tym trudnym okresie na bieżąco informować Państwa o wszelkich nowych regulacjach mających znaczenie w zakresie prowadzonej przez Państwa działalności.
 

• Sytuacja prawna pracodawców, pracowników i współpracowników w związku z koronawirusem cz. 1
• Sytuacja prawna pracodawców, pracowników i współpracowników w związku z koronawirusem cz. 2

Artykuł Praca zdalna, umowy zlecenia i pakiet osłonowy – Sytuacja prawna pracodawców, pracowników i współpracowników w związku z koronawirusem cz. 2 pochodzi z serwisu Kancelaria Prawna i obsługa prawna firm - WSKP Kraków.

Możliwości na gruncie Kodeksu pracy oraz rozporządzenia o epidemii w przypadku konieczności zawieszenia działalności lub zamknięcia zakładu pracy

W pierwszej kolejności należy wskazać, że przepisy ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1040 – dalej też jako KP), nie przewidują możliwości czasowego zwolnienia pracowników  czy wysłania ich na bezpłatny urlop z inicjatywy pracodawcy. Wszelkie wnioski urlopowe powinny pochodzić od pracowników, a przepisy prawa nie przewidują możliwości wysłania pracowników na jakikolwiek urlop w związku z stanem zagrożenia epidemicznego.
Podkreślić należy, że aktualna sytuacja może wpisywać się w ramy art. 81 KP, traktującego o gotowości do pracy w okresie przestoju. Zgodnie z art. 81 § 1 KP: „Pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60% wynagrodzenia. W każdym przypadku wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów.”
Potwierdzeniem tak szeroko rozumianych przyczyn przestoju jest wyrok Sądu Najwyższego Izba Pracy z dnia 7 stycznia 2014 r. (sygn. akt I PK 150/13), w którym SN wskazał, że użyte w art. 81 § 1 KP sformułowanie „przeszkody z przyczyn dotyczących pracodawcy” należy wyjaśniać poprzez ich zestawienie z przeszkodami dotyczącymi pracownika i przeszkodami niedotyczącymi pracownika, a jedynie zaistnienie przeszkód dotyczących wyłącznie pracownika wykluczy zastosowanie art. 81 § 1 KP.
Aktualnie obowiązujące Rozporządzenie o epidemii wprowadza stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 na okres od 20.03.2020 r. do odwołania. Wskazane Rozporządzenie o epidemii wiąże się ze szczególnymi ograniczeniami, wprowadzając m.in. całkowity zakaz prowadzenia działalności:

1. polegającej na przygotowywaniu i podawaniu posiłków i napojów gościom siedzącym przy stołach lub gościom dokonującym własnego wyboru potraw z wystawionego menu, spożywanych na miejscu (PKD 10.A),UWAGA! Zakaz nie dotyczy świadczenia usług polegających na przygotowywaniu i podawaniu żywności na wynos lub na jej przygotowywaniu i dostarczaniu oraz działalności restauracyjnej lub barowej prowadzonej w środkach transportu, wykonywanej przez oddzielne jednostki.
2. związanej z organizacją, promocją lub zarządzaniem imprezami, takimi jak targi, wystawy, kongresy, konferencje, spotkania, włączając działalności polegające na zarządzaniu i dostarczaniu pracowników do obsługi terenów i obiektów, w których te imprezy mają miejsce (PKD 82.30.Z),
3. twórczej związanej z wszelkimi zbiorowymi formami kultury i rozrywki (PKD 90.0),
4. związanej ze sportem, rozrywkowej i rekreacyjnej (PKD 93.0), w szczególności polegającej na prowadzeniu miejsc spotkań, klubów, w tym klubów tanecznych i klubów nocnych oraz basenów, siłowni, klubów fitness, związanej z projekcją filmów lub nagrań wideo w kinach, na otwartym powietrzu lub w pozostałych miejscach oraz działalności klubów filmowych (PKD 59.14.Z),
5. związanej z konsumpcją i podawaniem napojów (PKD 56.30),
6. związanej z prowadzeniem kasyn, z wyłączeniem kasyn internetowych;
7. bibliotek, archiwów, muzeów oraz pozostałej działalności związanej z kulturą (PKD 91.0);
8. w zakresie lecznictwa uzdrowiskowego, w części polegającej na udzielaniu pacjentom świadczeń opieki zdrowotnej.

W stosunku do zakresu działalności objętych wcześniej obowiązującym rozporządzeniem w sprawie  ogłoszenia w Polsce stanu zagrożenia epidemicznego usunięty został zakaz prowadzenia działalności związanej z prowadzeniem obiektów noclegowych turystycznych i miejsc krótkotrwałego zakwaterowania (PKD 55.20).
Ponadto, nawet jeżeli pracodawca prowadzi działalność gospodarczą w innym zakresie niż wskazany w treści Rozporządzenia, jeżeli w związku z epidemią COVID-19 zmuszony będzie zamknąć swój zakład pracy, to na gruncie aktualnie obowiązującego orzecznictwa trzeba będzie przyjąć, że przestój w prowadzonej przez niego działalności powodują przyczyny dotyczące pracodawcy. Niemniej, w obecnej sytuacji konieczność wypłaty wynagrodzenia pracownikom w okresie przestoju, może być dla wielu pracodawców niewykonalna z uwagi na brak przychodów (zwłaszcza w zakresie działalności określonych w rozporządzeniu). Mając na uwadze, że sytuacja dynamicznie się zmienia, będziemy na bieżąco śledzić uchwalane obecnie akty prawne, które mają rozjaśnić sytuację prawną powstałą w wyniku wybuchu epidemii, jak również złagodzić skutki kryzysu gospodarczego uderzającego w przedsiębiorców w związku z epidemią.

Zagrożenie dla zdrowia i życia pracownika

Koniecznym jest także zwrócenie uwagi na regulację wprowadzoną w art. 210 KP, zgodnie z którym w określonych tam przypadkach szczególnych pracownik ma prawo powstrzymania się od wykonywania pracy. Chodzi o pracę w szczególnych warunkach, w których warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego. Należy jednocześnie podkreślić, że dla zaistnienia prawnie usprawiedliwionej możliwości powtrzymania się przez pracownika od pracy, zgodnie z art. 210 KP konieczne jest ziszczenie się łącznie dwóch wskazanych przesłanek, jakimi są: brak bezpiecznych warunków pracy (tak: wyr. SN z 19.1.2000 r., I PKN 488/99) oraz bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia samego pracownika albo też innych pracowników. Sama zaś obawa o swoje zdrowie czy strach przed epidemią należy uznać za niewystarczający dla powstrzymywania się od pracy w oparciu o cytowany przepis.

Kwarantanna

W obecnej sytuacji epidemiologicznej często występującym zjawiskiem jest przebywanie na obowiązkowej kwarantannie osób, które są zdrowe, mają jednak potwierdzony kontakt z osobą zarażoną. Pojawia się zatem pytanie czy osoby takie mogą świadczyć prace zdalną w przypadku, gdy przewiduje to ich pracodawca. Należy podkreślić, iż taka sytuacja jest niemożliwa w przypadku, gdy pracownik pobiera zasiłek chorobowy na podstawie decyzji państwowego inspektora sanitarnego lub zaświadczenia lekarskiego. Sytuacja osób zdrowych przebywających na kwarantannie wydaje się niejasna, jednak przepisy Rozporządzenia odnośnie osób powracających na terytorium Polski wskazują, iż należy się skłaniać ku poglądowi, iż osoby przebywające na kwarantannie nie powinny świadczyć pracy w żadnej formie.
Rozporządzenie w § 3 reguluje wprost tylko sytuację prawną osób powracających na terytorium Polski. Obowiązane są one przejść okres 14-dniowej kwarantanny, przez co, zgodnie z treścią Rozporządzenia nie mogą świadczyć w tym okresie pracy. Pracownik, który zostaje poddany kwarantannie na skutek powrotu do Polski, musi poinformować o tym fakcie pracodawcę za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemu łączności, w tym przez telefon. Takiej osobie za okres kwarantanny przysługuje wynagrodzenie określone w art. 92 KP, tj. wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy lub świadczenie pieniężne z tytułu choroby przy spełnieniu warunków określonych w art. 92 KP. Aby otrzymać wynagrodzenie pracownik w terminie 3 dni roboczych od dnia zakończenia kwarantanny składa pracodawcy lub podmiotowi zobowiązanemu do wypłaty świadczenia oświadczenie potwierdzające fakt odbycia kwarantanny, w którym zamieszcza swoje imię i nazwisko, PESEL (jeżeli posiada), serię i numer paszportu, jeżeli okazywał go o kontroli Straży Granicznej, dzień rozpoczęcia i zakończenia kwarantanny oraz swój podpis. Oświadczenie pełni funkcję dowodu usprawiedliwiającego nieobecność w pracy i musi zostać przekazane przez Płatnika składek, który nie jest obowiązany do wypłaty świadczenia pieniężnego z tytułu choroby niezwłoczne, do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni. Oświadczenie to, podobnie jak informacja o kwarantannie może zostać złożone za pośrednictwem systemu teleinformatycznego lub systemu łączności. W przypadku powzięcia wątpliwości przez Pracodawcę lub podmiot zobowiązany do wypłaty świadczenia pieniężnego z tytułu choroby, mogą oni wystąpić do właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej w celu weryfikacji danych podanych w oświadczeniu, wniosek taki wymaga jednak uzasadnienia.
Jak już wspomniano sytuacja wciąż jest dynamiczna i uchwalane są kolejne zmiany w obowiązujących przepisach. W związku z powyższym zachęcamy do zapoznania się również z kolejną częścią wpisu, w której przybliżymy wpływające na pracodawców oraz pracowników przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, a także obecną sytuację zleceniodawców oraz kontrahentów.
 

• Sytuacja prawna pracodawców, pracowników i współpracowników w związku z koronawirusem cz. 1
• Sytuacja prawna pracodawców, pracowników i współpracowników w związku z koronawirusem cz. 2

Artykuł Sytuacja prawna pracodawców, pracowników i współpracowników w związku z koronawirusem cz. 1 pochodzi z serwisu Kancelaria Prawna i obsługa prawna firm - WSKP Kraków.