Odwołane loty

Obecnie jednoznaczna wydaje się sytuacja na rynku lotniczym. W wyniku decyzji polskiego rządu, wstrzymane zostają międzynarodowe loty komercyjne. W związku z tym pasażerowie wszystkich lotów, które zostały odwołane uprawnieni są do otrzymania zwrotu kosztów za bilet. Najczęściej linie lotnicze dokonują zwrotów po wypełnieniu odpowiednich formularzy umieszczonych na stronach internetowych przewoźników.
Należy zauważyć, iż same linie lotnicze nie ponoszą odpowiedzialności za odwołanie lotów, jako że obowiązek zawieszenia lotów wynika z decyzji polskich władz. Pasażerowie odwołanych lotów nie będą wobec tego uprawnieni do domagania się odszkodowania od przewoźników na podstawie rozporządzenia WE 261/2004 ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91. Zgodnie z treścią art. 5 ust. przywołanego aktu prawnego przewoźnik nie jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania jeżeli odwołanie lotu spowodowane zostało „przez zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków”. Taką nadzwyczajną okoliczność niewątpliwie stanowić będzie odgórne wstrzymanie ruchu lotniczego.
Warto jednak wskazać, iż w przypadku przywrócenia lotów międzynarodowych przy dalszym występowaniu COVID-19 w miejscach docelowych lotów kwestia zwrotów za niewykorzystany bilet będzie prezentowała się nieco odmiennie. Jeżeli lot zostanie zrealizowany, a pasażer z obawy przed zarażeniem będzie chciał z biletu zrezygnować to możliwość otrzymania zwrotu kosztów takiego biletu najczęściej regulowana będzie przez same linie lotnicze. Tradycyjne linie lotnicze w wielu przypadkach oferują możliwość anulowania rezerwacji, bądź odzyskania części wpłaconej kwoty za bilet. Jednak w przypadku najbardziej popularnych tanich linii lotniczych takie zwroty nie będą przysługiwały niedoszłym pasażerom, choć nie można wykluczyć, iż nawet tacy przewoźnicy podejdą wyrozumiale do kwestii epidemii i wprowadzą specjalne rozwiązania w tym szczególnym czasie.
 

Zwrot kosztów wyjazdu zorganizowanego

Sytuacja staje się bardziej skomplikowana w przypadku zorganizowanych wyjazdów turystycznych. Kwestię odstąpienia od umowy o udział w imprezie turystycznej reguluje art. 47 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych. Pierwsze 3 ustępy wskazują na możliwość odstąpienia od umowy, ale wiążą się z poniesieniem przez podróżnego odpowiedniej i uzasadnionej opłaty.
Zgodnie z ustępem 4 tego artykułu podróżny może odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej „bez ponoszenia opłat za odstąpienie w przypadku wystąpienia nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności występujących w miejscu docelowym lub jego najbliższym sąsiedztwie, które mają znaczący wpływ na realizację imprezy turystycznej lub przewóz turystów do miejsca docelowego”.
Jak widać w przepisie występują pewne nieostre pojęcia, które utrudniają jednoznaczne wskazanie w jakich konkretnie sytuacjach podróżny może odstąpić od umowy i otrzymać pełen zwrot poniesionych kosztów, jednak bez jakiegokolwiek odszkodowania lub zadośćuczynienia.
Jak wynika z treści art. 4 ust. 15 przywoływanej ustawy za „nieuniknione i nadzwyczajne okoliczności rozumie się sytuacje pozostającą poza kontrolą strony powołującej się na taką sytuację, której skutków nie można było uniknąć, nawet gdyby podjęto wszelkie rozsądnie działania”.  Jako konkretny przykład takich okoliczności wskazuje się powołując na dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2015/2392 w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych m.in. działania wojenne, terroryzm, czy też właśnie znaczące zagrożenie dla zdrowia ludzkiego, takie jak wybuch epidemii poważnej choroby w docelowym miejscu podróży. Pojawia się jednak pytanie jak szeroko rozumieć należy pojęcie miejsca docelowego lub jego bezpośredniego sąsiedztwa. Niewątpliwie ocena wszystkich okoliczności w sprawie musi być w pełni obiektywna i nie może faworyzować którejkolwiek ze stron. Dlatego samo wystąpienie pojedynczych przypadków wirusa w państwie docelowym, czy też nawet regionie może okazać się niewystarczające do odstąpienia od umowy bez ponoszenia kosztów, co wydaje się uzasadnione. Jednak w przypadku występowania większej liczby przypadków w okolicach miejsca docelowego lub w przypadku, gdy wyjazd wiązałby się z takimi niedogodnościami jak 14-dniowa kwarantanna po przyjeździe, tak jak ma to miejsce obecnie w Polsce, to odstąpienie na post. art. 47 ust. 4 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych wydaje się jak najbardziej uprawnione. W sytuacji, gdy państwo docelowe zamyka granice dla turystów sytuacja jest już oczywista i taki wyjazd nie dojdzie do skutku, a podróżny powinien otrzymać pełny zwrot wpłaconych pieniędzy.
 
Należy jednak pamiętać o tym, że obecna sytuacja jest tymczasowa i zmienia się dynamicznie. O ile powyższe rozważania dotyczące zwrotów za niezrealizowane wyjazdy z uwagi na epidemię COVID-19 zachowują aktualności w stosunku do wyjazdów zaplanowanych w przeciągu najbliższych tygodni, o tyle brak jest podstaw do odstępowania na post. art. 47 ust. 4 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych od umów na zorganizowane imprezy turystyczne zaplanowane na okresy wakacyjne, czy nawet powakacyjne. Sytuacja epidemiologiczna niewątpliwie będzie ulegać zmianie i jej obecny kształt nie może uprawniać do podejmowania tak drastycznych działań w kontekście wyjazdów w odleglejszym czasie.
 

Artykuł Koronawirus w branży turystycznej – aspekty prawne pochodzi z serwisu Kancelaria Prawna i obsługa prawna firm - WSKP Kraków.

1. oznaczenie Stron sporu;
2. wskazanie rodzaju postępowania – należy wskazać, iż jest to postępowanie ADR zmierzające do umożliwienia stanowisk Stron postępowania w celu rozwiązania przez nie sporu;
3. dokładnie określone żądanie;
4. podpis;

Aby umożliwić Rzecznikowi Praw Pasażera skuteczne działanie konieczne jest jeszcze złożenie szeregu informacji i dokumentów.
Informacje:

1. Opis okoliczności uzasadniających żądanie
2. Wskazanie miejsca zamieszkania albo siedziby oraz adresu korespondencyjnego stron sporu
3. Datę urodzenia pasażera
4. Wskazanie czy lot był bezpośrednio związany z działalnością gospodarczą lub zawodową pasażera
5. Informację, czy występowano już do Rzecznika z wnioskiem o rozpatrzenie przedmiotowego sporu w tym trybie
6. Informację, czy wnioskodawca wyraża zgodę na przekazywanie korespondencji w postępowaniu drogą elektroniczną
7. W przypadku wyrażenia zgody aktualny numer telefonu stron i adres e-mail

Dokumenty:

1. Kopię dokumentacji z zakończonego postępowania reklamacyjnego lub dokument potwierdzający upływ 30 dni od dnia złożenia reklamacji
2. Kopię potwierdzonej rezerwacji na dany lot (bilet lub inny dowód przyjęcia rezerwacji przez przewoźnika lub organizatora)
3. Oświadczenie, że sprawa o to samo roszczenie między tymi stronami nie jest rozpatrywana, bądź nie została już rozpatrzona przez Rzecznika
4. Oświadczenie o zapoznaniu się z Regulaminem postępowania ADR przed Rzecznikiem Praw Pasażerów i jego akceptacji oraz zobowiązanie się do stosowania się do jego postanowień w toku samego postępowania.

Wniosek do Rzecznika Praw Pasażera może dotyczyć kilku pasażerów, jeżeli dotyczy on tego samego lotu, pasażerowie mają wspólny interes w rozstrzygnięciu sporu i razem wnioskują o przeprowadzenie postepowania. Wówczas każdy z pasażerów powinien zostać oznaczony we wniosku i każdy powinien przygotować wskazane wyżej informacje i dokumenty. Pasażerowie mogą upoważnić jednego z nich do prowadzenia korespondencji w sprawie również w ich imieniu.
Wniosek można złożyć na kilka sposobów:

1. W postaci papierowej, adresując go do Urzędu Lotnictwa Cywilnego;
2. w postaci elektronicznej poprzez:
   – platformę ePUAP,
   – profil zaufany,
   – specjalny formularz kontaktowy zamieszczony na stronie internetowej Rzecznika oraz w BIP Urzędu Lotnictwa Cywilnego.

W przypadku ewentualnej konieczności uzupełnienia wniosku, Rzecznik wezwie wnioskodawcę do uzupełnienia w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia otrzymania pisma. Rygorem nieuzupełnienia braków jest pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia
Jeżeli wniosek spełnia wskazane wymagania Rzecznik niezwłocznie przekazuje stronom potwierdzenie jego złożenia. W potwierdzeniu informuje on strony o roszczeniu wnioskodawcy, prawie do wycofania się z postępowania na dowolnym etapie, możliwości aktywnego udziału w postępowaniu (np. przedstawianie dokumentów, dowodów), możliwości dostępu do twierdzeń drugiej strony i dowodów na ich potwierdzenie oraz opinii wydawanych przez ekspertów, a także informuje o uprawnieniu do skorzystania na każdym etapie postępowania z pomocy osób trzecich, w tym osób świadczących pomoc prawną.
Po przekazaniu wniosku drugiej stronie Rzecznik wyznacza jej 14-dniowy termin na ustosunkowanie się do jego treści.
Jeżeli strona nie ustosunkuje się we wskazanym terminie do wniosku lub oświadczy, że nie wyraża zgody na udział w postępowaniu ADR Rzecznik kończy postępowanie. Postępowanie zostanie również zakończone jeżeli Wnioskodawca wycofa wniosek w trakcie postępowania, a także w sytuacji. Gdy dalsze prowadzenie postępowanie stanie się niemożliwe.
Postępowanie przed Rzecznikiem Praw Pasażera powinno zostać zakończone w ciągu 90 dni od złożenia wniosku. Termin ten może jednak zostać, gdy spór jest szczególnie skomplikowany. Wówczas strony zostaną poinformowane o przedłużeniu oraz przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Postępowanie może zostać również przedłużone na zgodny wniosek stron
Ugoda zawarta przed Rzecznikiem nie ma charakteru wiążącego i nie można poddać jej egzekucji. Pasażer w razie udziału w procedurze ADR przed Rzecznikiem w dalszym ciągu zachowuje prawo do wytoczenia powództwa przed sądem powszechnym. Nie może ono zostać w żaden sposób ograniczone. Postanowienia umowne wyłączające to prawo w przypadku skorzystania z postępowania przed Rzecznikiem Praw Pasażera są bezskuteczne.
Rzecznik we wskazanych przypadkach może również odmówić rozpatrzenia sporu. Stanie się tak, jeżeli pasażer nie wyczerpał drogi postępowania reklamacyjnego, skarga została złożona ponownie w tej samej sprawie, sprawa o to samo roszczenie między tymi samymi stronami jest już w toku lub została już rozpatrzona przez inny właściwy podmiot lub sąd oraz w sytuacji, gdy skarga ma na celu spowodowanie uciążliwości dla drugiej strony. Dodatkowo Rzecznik może również odmówić rozpatrzenia sporu, jeżeli spowodowałoby to poważne zakłócenie w działaniach Rzecznika.
Rzecznik może również pozostawić wniosek bez rozpoznania, co także oznacza odmowę rozpatrzenia sporu. Taka sytuacja będzie miała miejsce w przypadku nieuzupełnienia wniosku o niezbędne informacje i dokumenty we wskazanym przez Rzecznika terminie. Pozostawiony bez rozpoznania zostanie również wniosek, który wykracza poza kategorię spraw, które należą do jego właściwości, szczególnie zwraca się tu uwagę na wniosek dotyczący lotów nieobjętych zakresem rozporządzenia 261/2004/WE, czyli lotów innych niż wykonywane z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej oraz lotów z innych państw na te lotniska, w przypadku gdy są obsługiwane przez linie lotnicze zarejestrowane w Unii Europejskiej. W tym wypadku jednak Rzecznik jest obowiązany wskazać Wnioskodawcy organ właściwy do rozpatrzenia jego skargi. Rzecznik pozostawia bez rozpoznania również wniosek, który dotyczy przedawnionego roszczenia.
Należy pamiętać, iż ustawa Prawo lotnicze przewiduje aktualnie roczny termin przedawnienia roszczeń, liczony od dnia, w którym lot się odbył albo miał być wykonany.
 

We wszelkich sprawach związanych z dochodzeniem roszczeń od przewoźników lotniczych zapraszamy do kontaktu z kancelarią: www.wskp.pl/#kontakt
kancelaria@wskp.pl
+48 577 533 499

Artykuł Postępowanie mediacyjne prowadzone przez Rzecznika Praw Pasażera – zmiany w ustawie Prawo lotnicze pochodzi z serwisu Kancelaria Prawna i obsługa prawna firm - WSKP Kraków.